Set 24-22 và khoảng lặng của cầu lông Việt Nam

Có một khoảnh khắc ở sân cầu lông Á vận hội mà tôi không xem lại lần thứ hai. Đó là khi Nguyễn Thùy Linh giành set thứ hai với tỉ số 24-22 trước Chen Yu Fei, tay vợt nữ số 4 thế giới. Không có khán đài nào vỡ òa. Chỉ có tiếng cầu chạm dây, tiếng bước chân di chuyển về phía ghế nghỉ, và tiếng thở của một người đã đi qua hai mươi tư điểm. Tôi ngồi trước màn hình ở Thâm Quyến, cách sân đấu vài nghìn cây số, và nhận ra mình đã quên mất điều cơ bản nhất. Một set thắng trước top 4 thế giới không phải là dấu hiệu của sự tiến bộ. Nó chỉ là tiếng vọng cuối cùng của một cuộc đấu chưa ngã ngũ. Tôi gặp Mbappé không phải để nói bóng đá, mà để học đếm khoảng lặng trước giờ bóng lăn. Cùng một bài học ấy, tôi mang đến Á vận hội khi nhìn Nguyễn Thùy Linh đứng ở vạch giao cầu trước set ba. Cô đứng yên. Không nhìn vào chỗ nào cụ thể. Khoảng lặng ấy dài hơn cả tỉ số 10-21 của set đầu tiên. Trong khoảng lặng đó, tôi thấy một tay vợt biết mình đang ở đâu, và biết rằng khoảng cách vẫn còn. Asian Games là đấu trường đa môn có sức nặng quốc gia. Cầu lông nằm trong danh sách huy chương, nghĩa là mỗi trận thắng không chỉ thuộc về cá nhân mà còn thuộc về cả một đoàn thể. Nguyễn Thùy Linh, tay vợt nữ số 1 Việt Nam, đến vòng ba sau khi vượt qua Thalita Ramadhani Wiryawan. Nguyễn Hải Đăng, đại diện đơn nam, đánh bại Odilzhon Abdurakhmanov với tỉ số 21-6, 21-6 trước khi chạm trán Kunlavut Vitidsarn. Hai trận đấu. Bốn tỉ số. Và một câu hỏi tôi mang theo nhiều tháng sau: người Việt Nam chạm tay vào top 4 thế giới ở khoảng cách nào? Nguyễn Thùy Linh thua 10-21, thắng 24-22, thua 12-21. Ba con số xếp cạnh nhau, và tôi nhìn chúng như nhìn một bản ghi nhịp tim. Set đầu mất sau 10 điểm, sự choáng ngợp trước nhịp độ của Chen Yu Fei. Set hai là đỉnh. Set ba là khoảng trống. Điều tôi chú ý không nằm ở set hai thắng. Điều tôi chú ý nằm ở set ba thua 12-21. Trong cầu lông đỉnh cao, khoảng cách giữa một set thắng và một set thua đậm không nằm ở kỹ thuật. Nó nằm ở thể lực, sự tập trung, và khả năng xử lý sai số khi đối thủ tăng áp lực. Chen Yu Fei sau khi thua set hai chắc chắn đã điều chỉnh. Bà tăng độ sâu của những đường cầu, kéo dài rally, buộc Thùy Linh phải di chuyển nhiều hơn. Và từ điểm số thứ mười hai trở đi, Thùy Linh không còn ở trong trận đấu nữa. Từ Eriksen sụp xuống đến Su Bingtian đứng yên, tôi thấy một đường chạy dài mang tên nỗi cô đơn. Ở đây cũng vậy. Set ba của một trận cầu lông đỉnh cao là nơi nỗi cô đơn hiện ra rõ nhất. Không có huấn luyện viên nào bước vào sân thay bạn đánh. Không có đồng đội nào che chắn. Bạn một mình, với đôi chân đã mỏi, và một người phía bên kia lưới biết chính xác bạn đang yếu ở đâu. Nguyễn Hải Đăng thì khác. Anh thắng 21-6, 21-6 trước Odilzhon Abdurakhmanov, một tỉ số cho thấy sự chuyên nghiệp ở tầng thấp hơn. Nhưng trước Kunlavut Vitidsarn, anh thua 16-21, 14-21. Không có set nào kéo dài. Không có khoảnh khắc lật ngược. Kunlavut là tay vợt Thái Lan thuộc tầng elite châu Á, với khả năng phòng thủ và phản công được xây dựng qua nhiều năm ở đấu trường thế giới. Hải Đăng chưa có gì để so sánh ở tầng đó. Nếu tôi phải chỉ ra một điểm khác biệt duy nhất giữa hai trận đấu này, đó là khả năng thích nghi. Thùy Linh thích nghi được trong một set. Hải Đăng không có cơ hội nào để thích nghi, vì Kunlavut không cho anh một khoảng thở nào. Nhưng đây là chỗ tôi muốn dừng lại. Có một cám dỗ mà báo chí thể thao Việt Nam thường rơi vào, và tôi thấy nó lặp lại trong cách kể về Nguyễn Thùy Linh. Người ta nói cô ấy đã làm nên chuyện khi lấy được một set từ tay vợt số 4 thế giới. Nhưng set thứ hai 24-22 rồi dẫn đến set thứ ba 12-21 không phải là câu chuyện của sự tiến bộ. Đó là câu chuyện của một khoảng cách vẫn còn nguyên vẹn. Tôi không nói điều này để hạ thấp Thùy Linh. Cô đã làm được điều mà rất ít tay vợt Đông Nam Á làm được ở một vòng đấu lớn: buộc một tay vợt top 4 phải đánh đến điểm số thứ hai mươi tư của set hai. Nhưng nếu chúng ta biến khoảnh khắc đó thành biểu tượng của sự tiến bộ vượt bậc, chúng ta đang tự lừa mình. Sự tiến bộ thật sự sẽ đến khi Thùy Linh có thể đánh set ba ở cùng một đẳng cấp với set hai. Điều này không chỉ đúng với cầu lông. Nhìn vào đoàn thể thao Việt Nam ở Á vận hội, tôi thấy một mô thức quen thuộc: những khoảnh khắc lóe sáng cá nhân, nhưng thiếu chiều sâu đội hình. Không có huy chương đồng đội nào được nhắc đến trong các tài liệu tôi đọc. Đó là dấu hiệu của một hệ thống phát triển còn mỏng, nơi đơn nam và đơn nữ phải gánh gần như toàn bộ kỳ vọng. Mùa bóng không khán giả dạy tôi rằng: trái bóng vẫn lăn, nhưng trái tim sân cỏ đã ngừng đập. Ở Thâm Quyến hôm nay, khi tôi viết những dòng này, câu hỏi của tôi không phải là liệu Thùy Linh có thể thắng Chen Yu Fei trong lần gặp tới. Câu hỏi của tôi là: sau khoảnh khắc 24-22 ấy, bao nhiêu tay vợt trẻ Việt Nam sẽ bước ra sân tập vào buổi sáng hôm sau? Nếu câu trả lời là nhiều hơn một, thì trận thua này có ý nghĩa hơn bất kỳ tấm huy chương nào.