Vì sao Việt Nam chưa có bản quyền phát sóng FIFA ASEAN Cup và Asiad?

Chỉ còn vài tháng nữa, đội tuyển Việt Nam sẽ bước vào một trong những giai đoạn thi đấu căng thẳng nhất: vòng bảng FIFA ASEAN Cup 2026 và ngay sau đó là Asiad 20 tại Indonesia. Nhưng khác hẳn với sự sẵn sàng trên sân cỏ – HLV Kim Sang Sik đã chốt xong kế hoạch tập trung – thì ở hậu trường, câu chuyện bản quyền truyền hình đang là một ẩn số lớn. Fan hâm mộ đứng trước nguy cơ không thể xem trực tiếp các trận đấu này trên kênh nào. Đây không đơn thuần là chuyện mua bán, mà là hệ quả của một sự thay đổi cấu trúc lớn trong cách FIFA vận hành các giải đấu cấp khu vực, và nó đặt cả nền bóng đá Đông Nam Á vào thế khó.

Bối cảnh: Trong vài năm gần đây, FIFA đã từng bước tập trung quyền tổ chức và khai thác thương mại của các giải đấu cấp khu vực, trong đó có ASEAN Cup. Trước đây, giải này do Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF) điều hành, và các đài truyền hình trong khu vực đàm phán trực tiếp với AFF. Nhưng giờ đây, FIFA đứng ra làm chủ thể bán bản quyền, và điều này làm thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Một lãnh đạo đài truyền hình Việt Nam tiết lộ với VietNamNet rằng thương vụ mua bản quyền FIFA ASEAN Cup 2026 đang “gần như chốt”, nhưng với Asiad thì hoàn toàn khác: “rất khó khăn” và “không thể hoàn tất”.

Phân tích cốt lõi: * Vòng bảng FIFA ASEAN Cup 2026: Việt Nam sẽ gặp Philippines (26/9 tại Bandung), sau đó là Thái Lan (3 ngày sau), và Pakistan (2/10 tại Jakarta). Đây là lịch thi đấu dày đặc, đòi hỏi HLV Kim Sang Sik phải xoay vòng lực lượng tối đa. Nhưng vấn đề không nằm ở chuyên môn. Toàn bộ khu vực Đông Nam Á hiện chưa có đơn vị nào sở hữu bản quyền phát sóng giải đấu do FIFA tổ chức này. Điều đó có nghĩa là không chỉ Việt Nam, mà cả Thái Lan, Philippines, Indonesia đều đang trong tình trạng giống nhau: không ai mua được.

• Tại sao lại như vậy? Các đài truyền hình trong khu vực muốn mua với giá “hợp lý”, nhưng FIFA đưa ra mức giá và gói điều kiện phức tạp hơn nhiều so với thời AFF. Một lãnh đạo đài truyền hình cho biết: “Việc FIFA đứng ra tổ chức khiến thương thảo phức tạp hơn”. Về phía Việt Nam, một đài truyền hình lớn đang tiến gần đến thỏa thuận, và nếu thành công, họ sẽ chia sẻ bản quyền cho các đài trong nước để phủ sóng rộng rãi. Tuy nhiên, cho đến khi có chữ ký chính thức, rủi ro vẫn còn đó.

• Asiad 20 – thế khó khăn hơn: Asiad là đại hội thể thao đa môn với quy mô lớn (43 môn, 469 nội dung). Bản quyền truyền hình thường được bán theo gói khổng lồ, vượt quá khả năng chi trả của từng quốc gia riêng lẻ. Tại châu Á, quá trình thương thảo bản quyền Asiad 20 đang ở thế bế tắc, không chỉ riêng Việt Nam. “Rất khó khăn, vẫn chưa thể hoàn tất”, lãnh đạo đài truyền hình thừa nhận. Điều này đồng nghĩa với việc người hâm mộ có thể không được xem trực tiếp các môn thể thao mà đoàn Việt Nam đặt mục tiêu giành 4-6 HCV và lọt vào top 20.

Góc nhìn phản trực giác (Contrarian): Nhiều người cho rằng lỗi thuộc về các đài truyền hình Việt Nam vì không chịu chi. Nhưng thực tế, đây là vấn đề mang tính hệ thống. FIFA đã tập trung hóa quyền lực và định giá sản phẩm ASEAN Cup ở mức cao hơn so với thị trường chấp nhận. Toàn bộ khu vực Đông Nam Á đều không mua được – đó là dấu hiệu của một sự lệch pha về giá trị, chứ không phải sự yếu kém của riêng ai. Với Asiad, tình trạng bế tắc là phổ biến, vì các gói bản quyền đa môn luôn có giá rất cao và hiếm khi được một thị trường đơn lẻ mua trọn vẹn. Giải pháp thông thường là các đài sẽ chọn mua gói nhỏ, hoặc sử dụng bản tin highlight, phát lại. Nhưng người hâm mộ thì luôn muốn xem trực tiếp.

Takeaway (Bài học): Câu chuyện này cho thấy một thực tế: sức mạnh thương mại của bóng đá thế giới đang ngày càng tập trung vào tay FIFA, và các quốc gia nhỏ hơn phải đối mặt với bài toán khó về bản quyền. Với Việt Nam, việc có được bản quyền FIFA ASEAN Cup là khả thi, nhưng Asiad là một câu hỏi lớn hơn. Nếu cả hai giải đều không được phát sóng trực tiếp, đó sẽ là tổn thất lớn cho người hâm mộ và cho cả thành tích thể thao. Nhưng biết đâu, trong cái khó, chúng ta sẽ thấy xuất hiện những mô hình phát sóng mới, như qua nền tảng trực tuyến? Tương lai của truyền hình thể thao đang thay đổi, và Việt Nam cần tìm ra cách thích ứng nhanh nhất. Trong ngăn kéo của tôi, có những tờ ghi chú bóng đá cũ hơn cả internet, nhưng tôi chưa bao giờ thấy một bài toán bản quyền nào hóc búa như thế này. Sơ đồ chiến thuật chỉ là tờ giấy; cầu thủ mới là người viết nên trận đấu. Nhưng nếu không có sóng truyền hình, trận đấu ấy sẽ viết cho ai xem?