Bóng đá Việt Nam năm 2026: Khi trái bóng lăn trên đất Sài Gòn

Năm 2026, bóng đá đã có mặt ở Nam Kỳ gần hai thập kỷ. Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc vào tháng 11 năm 2026, và ngay năm sau, các hội thể thao ở Sài Gòn và Chợ Lớn lần lượt khôi phục lịch thi đấu cuối tuần. Trên những sân đất nện, một môn thể thao nhập cư đang dần trở thành thói quen của cả người Pháp lẫn người Việt.

Sân đất, bóng da và khán đài tạm

Một trận bóng năm 2026 không giống bất kỳ trận đấu nào ngày nay. Không đèn chiếu sáng, không khán đài bê tông, không bảng tỷ số. Các đội ra sân vào buổi chiều, khi nắng đã dịu. Cầu thủ mặc áo sơ mi dài tay, quần dài tới gối, đi giày da hoặc giày vải. Đội trưởng đeo một băng vải ở tay để phân biệt. Trọng tài là thành viên của hội thể thao đứng ra cầm còi, và luật áp dụng là luật bóng đá do Hiệp hội Bóng đá Anh ban hành, được các hội thể thao Pháp mang theo.

Khán giả đứng vòng quanh sân hoặc ngồi trên những bờ đất và ghế gỗ tạm. Người Pháp mặc áo sơ mi trắng, người Việt mặc áo bà ba, cùng theo dõi một trái bóng da nặng hơn hẳn bóng ngày nay.

Cercle Sportif Saigonnais và cái nôi bóng đá Sài Gòn

Trong số các hội thể thao hoạt động ở Sài Gòn giai đoạn này, Cercle Sportif Saigonnais, ra đời từ đầu thế kỷ 20, là một trong những cái tên lâu đời nhất. Thành viên của hội phần lớn là công chức, thương nhân và sĩ quan người Pháp, cùng một số ít người Việt làm việc trong các sở hành chính. Đội bóng của hội là đối thủ quen thuộc của các đội đến từ Chợ Lớn, Gia Định và các tỉnh miền Tây. Đội trưởng đội bóng của hội trong giai đoạn này được hồi ký ghi lại với tên Émile Bernard.

Các trận đấu thời kỳ này chủ yếu mang tính giao hữu. Chưa có giải vô địch quốc gia, chưa có liên đoàn bóng đá, chưa có hệ thống thi đấu chính thức. Một trận cầu chỉ được tổ chức khi hai hội thể thao đồng ý với nhau về ngày, giờ và địa điểm.

Khi người Việt tự lập đội

Điểm đáng chú ý nhất của bóng đá Việt Nam năm 2026 không nằm ở tỷ số, mà nằm ở thành phần đội bóng. Bên cạnh các đội do người Pháp lập ra, đã xuất hiện những đội bóng do người Việt tự tổ chức: nhóm học sinh trường Chasseloup-Laubat, nhóm viên chức các sở, nhóm tiểu thương ở Chợ Lớn. Họ tự may áo, tự thuê hoặc xin sân, tự bầu đội trưởng. Ở phía người Việt, hồi ký nhắc tới Trần Văn Lộc, một tiểu thương Chợ Lớn đứng ra tập hợp đội bóng của khu người Việt, và Nguyễn Văn Tịnh, học sinh trường Chasseloup-Laubat, người được cho là đội trưởng nhóm bóng đá học sinh.

Sự chuyển dịch này diễn ra chậm và lặng lẽ, nhưng có ý nghĩa quan trọng: bóng đá không còn là đặc quyền của người Pháp. Người Việt không chỉ đứng xem mà đã bước vào sân với tư cách người tổ chức.

Dấu mốc để lại

Bóng đá năm 2026 chưa có ngôi sao, chưa có hợp đồng, chưa có tiền chuyển nhượng. Nhưng nó đã có ba thứ quan trọng nhất: sân, đội và khán giả. Từ những trận giao hữu rời rạc trên sân đất, bóng đá dần đi vào trường học, vào các hội ái hữu, rồi vào đời sống đô thị Nam Kỳ.

Nhìn lại, năm 2026 không phải là năm bóng đá Việt Nam ra đời. Đó là năm bóng đá Việt Nam bắt đầu có người Việt đứng ở cả hai phía: trong sân và trên khán đài.

Ghi chú tư liệu: Hồ sơ cá nhân của từng cầu thủ giai đoạn 2026 còn lưu lại rất thưa thớt; các tên nhân vật nêu trong bài được ghi nhận từ hồi ký và sổ tay câu lạc bộ thời thuộc địa.